Witaminie D, tak jak wielu innym składnikom, także witaminom i mikroelementom, które są na co dzień przypisane podtrzymywaniu homeostazy naszych organizmów, nie można przypisać tylko jednej funkcji w naszym organizmie. Funkcje witaminy D są o wiele szersze. Procesów, które witamina D wspiera swoją obecnością jest wiele. Jedną z najszerzej opisanych jej ról jest wpływ witaminy D na organizm człowieka poprzez wzmocnienie układu odpornościowego. To budowanie odporności oraz podnoszenie odporności organizmu za sprawą jej uczestnictwa we wspieraniu procesów odpornościowych naszego organizmu.
A czym jest odporność? Jak warto ją postrzegać?
Odporność człowieka jest ochroną organizmu. Jest systemem połączonych miejsc w naszym organizmie, komórek które ze sobą współistnieją i współdziałają.
Nasz układ odpornościowy składa się z wielu narządów, w których „powstają i szkolą” się komórki odpornościowe. Organy te są „rozrzucone” po całym ciele. Są to m.in. to tzw. narządy limfatyczne: szpik kostny, grasica, śledziona, węzły chłonne i migdałki, a także jelita, w szczególności jelito grube.1 Wiele procesów odpornościowych rozgrywa się także w jelitach, to właśnie w nich zachodzi synteza przeciwciał. „Komórki układu odpornościowego żyją krótko, niektóre zaledwie 36 godzin”. I mimo że mają stałą tendencję odnawialną, to ich regenerację warto wspierać.1
Co ciekawe „na świat przychodzimy z wrodzoną odpornością, zwaną nieswoistą, a potem zyskujemy odporność nabytą, czyli swoistą”. Odporność nabyta w dużej mierze zależy od nas samych, można śmiało powiedzieć, że pracujemy nad nią każdego dnia. Powstaje podczas naturalnego kontaktu ze wszystkim co nas otacza na zewnątrz, a naszym organizmem.1
Czym wzmocnić odporność? Jak możemy poprawić i wspierać odporność organizmu?
Odporność tę możemy wspierać, stosując wartościową dietę, bogatą w składniki odżywcze, czy też suplementując nasz organizm składnikami o udowodnionym działaniu wspierającym. Wpływ na naszą odporność może mieć styl życia, profilaktyka oraz różne inne czynniki z naszego otoczenia (środowiska, w którym na co dzień przebywamy).
Rola witaminy D we wspieraniu funkcjonowania układu odpornościowego
„Spojrzenie na funkcję pełnioną przez witaminę D w organizmie ludzkim, na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat, uległo wyraźnej zmianie. Początkowo rola w organizmie witaminy D przypisywana była głównie utrzymywaniu homeostazy wapnia i fosforu, co jest ściśle związane z wpływem na mineralizację kośćca”.3 „Choć pierwsze doniesienia o tym, iż witamina D odpowiada za wsparcie prawidłowej pracy układu odpornościowego pojawiły się już 20 lat temu, to dopiero niedawno bardziej szczegółowo skupiono się na konkretniejszej obserwacji tego zagadnienia”.2 Dopiero jednak w 1936 r., po stwierdzeniu w skórze obecności 7-dehydrocholesterolu, który pod wpływem światła słonecznego przechodzi w cholekalcyferol, zidentyfikowano i opisano witaminę D3 . Szczegółowe poznanie funkcji oraz właściwości witaminy D3 i metabolizmu witaminy D nastąpiło w drugiej połowie XX wieku. Witamina D, obecnie jest na szczycie listy wśród zainteresowanych tematem wspierania odporności.
Skąd bierzemy witaminę D?
„Dostarczamy ją z zewnątrz. Aby witamina D mogła pełnić prawidłowo swoje funkcje w organizmie musi być dostarczana organizmowi w odpowiedniej ilości. Głównym jej źródłem jest endogenna synteza skórna, która dostarcza 90% tej witaminy. Witamina D powstaje podczas fotochemicznej konwersji 7-dehydrocholesterolu pod wpływem promieniowania słonecznego (UVB – 290-315 nm). Udowodniono, że aby synteza skórna była efektywna należy przebywać na słońcu przynajmniej przez 15 minut dziennie między godziną 10 – 15 oraz mieć odsłonięte przynajmniej 18% powierzchni ciała bez naniesionych wcześniej filtrów przeciwsłonecznych. Wtedy w skórze następuje synteza takiej ilości kalcydiolu, jaka byłaby osiągalna po spożyciu 10000-20000 jednostek (IU) cholekalcyferolu. Synteza skórna jest często utrudniona z powodu braku odpowiedniej ekspozycji na słońce (szerokość geograficzna, pora dnia, pora roku, poziom zanieczyszczenia powietrza, grubość pokrywy chmur, czas oraz powierzchnia ciała poddana ekspozycji słonecznej). Co ciekawe, w Polsce synteza skórna naturalnej witaminy D praktycznie nie zachodzi w okresie od września do kwietnia. Dlatego w tym okresie należy dostarczać organizmowi witaminę D w inny sposób, aby wzmacnianie odporności organizmu poprzez działanie witaminy D3 mogło być prawidłowe (pożywienie, suplementy diety). Formą suplementacyjną witaminy D jest cholekalcyferol. Najlepszym egzogennym źródłem witaminy D są tłuste ryby morskie – węgorz, łosoś, makrela, śledź. Niektóre produkty”.4
Jak wyżej wspomniano, obok witaminy D, także rolę we wspieraniu funkcjonowania układu odpornościowego posiada olej z wątroby rekina, a dokładnie zawarte w nim składniki ? Olej z wątroby rekina szereg swoich właściwości zawdzięcza przede wszystkim trzem składnikom: alkiloglicerole, skwalen oraz kwasy omega-3.
[1] Mastalerz M. Od czego zależy odporność? Medycyna Praktyczna 2016 r.
[2] Dudek-Makuch M. Rola witaminy D w prawidłowym funkcjonowaniu układu immunologicznego 2021 r.
[3] Anuszewska E.L. Nowe spojrzenie na witaminę D.GF. 2011 r.
[4] Grafka A, Łopucki M, Kuna J, Kuna A, Pęksa B. Rola witaminy D w organizmie. Diagn Lab. 2019 r.; s. 55(1): 55-60.
